PLANSZE, MAPY, ALBUMY, PUDEŁKA i FUTERAŁY

 

Naklejanie plansz i map na tekturę
 Do wykonania plansz nadaje się wyłącznie tektura biała. Grubość tektury zależy od wymiarów planszy.
 Obiekty naklejane smarujemy klajstrem dwu lub trzykrotnie, zależnie od grubości papieru. Warstwa klajstru musi być cienka i równomiernie rozłożona na całej powierzchni. Z chwilą gdy papier przestanie się skręcać, możemy przystąpić do przyklejania go na tekturę. Duże formaty, od A2 wzwyż, powinny nakładać dwie osoby. Do brzegu tektury przykłada się brzeg podłużny, a następnie lekko naciągając, składa się cały arkusz. Pęcherze powietrza, które mogły pozostać pod papierem usuwamy przesuwając dłońmi przez papier od środka ku bokom, zawsze wzdłuż kierunku włókien papieru.
 Jeśli papier, rozciągnie się nierównomiernie i powstaną fałdy, należy podnieść róg lub brzeg aż do miejsca sfalowania i położyć ponownie. Po usunięciu pęcherzy powietrza przycieramy mocno przez papier dłońmi lub równo złożoną ściereczką.
 Drugą stronę tektury podklejamy (kaszerujemy) jawą lub natronem o kierunku zgodnym z kierunkiem naklejonego papieru. Papier użyty do podklejenia powinien mieć tę samą siłę przy kurczeniu się co .papier obiektu. Jeżeli będzie on zbyt słaby, tektura po wyschnięciu będzie wygięta, co spowoduje konieczność powtórnego podklejenia.
 Po naklejeniu jednej strony tekturka pod wpływem wilgoci rozszerzy się i podklejenie zawsze ma mniejszą siłę ściągającą. Mając więc słabszy papier do podklejenia, najpierw podklejamy tekturę, a następnie przyklejamy obiekt. W ten sposób unika się dwukrotnego podklejania (podkaszerowania).
 Trudniejszym sposobem wykonania plansz jest lamowanie odpowiednio przyciętych tektur przed naklejaniem obiektu. W tym przypadku lamowanie przykrywamy brzegami obiektu, pozostawiając widoczne płótno na szerokość 2-3 mm. Przy krojeniu tektury trzeba wziąć pod uwagę rozszerzanie się obiektu pod wpływem wilgoci. Jeżeli plansze oklejamy czystym papierem, możemy go podwinąć na drugą stronę tektury, unikając lamowania. Lamowanie lub podwinięcie brzegu zapobiega rozdzieleniu się warstw tektury ściąganej z obu stron .przez kurczące się przyklejone papiery.


Zawieszenie planszy można wykona różnymi sposobami:
 I. Na górze planszy wybija się dziurkaczem lub wycina maszynką do oczkowania dwa okienka, w które za .pomocą maszynki zakłada się oczka i przywiązuje sznurek.
 2. Z tyłu planszy przykleja się zawieszki. Przy tekturach lamowanych zawieszki przykleja się przed podklejeniem tektury.

 

 

Naklejanie map i tablic na płótno
 Do podklejania map, tablic itp. używa się surówki czysto bawełnianej. Surówka z domieszką sztucznego włókna nie nadaje się do tego celu, a płótno bielone jest słabe i szybko ulega zniszczeniu. Surówkę rozpinamy na dykcie odpowiedniego formatu. Po przybiciu na rogach naciągamy ją lekko i przybijamy gwoździkami co 3 cm na całej długości boków. Kierunek osnowy płótna musi być prostopadły do kierunku włókien papieru. Należy pamiętać, aby pomiędzy brzegami naklejanego obiektu a gwoździami pozostała odległość około 10 cm. Przy mniejszej odległości podczas przycierania można łatwo pokaleczyć dłonie. Przybitą surówkę zwilżamy i pozostawiamy do wyschnięcia. Na tak przygotowany podkład naklejamy obiekt, smarując go klajstrem i przycieramy przez papier dłońmi. Przy brzegach naklejonego obiektu przeciągamy surówkę wodą klajstrową. Wysuszony obiekt przycinamy ręcznie nożem przy linii, zostawiając z boku 1/2 cm surówki. Boki te smarujemy klajstrem i zakładamy na brzegi, tworząc lamówkę zabezpieczającą przed strzępieniem się. Przy mapach zwijanych na wałki pozostawiamy przy brzegu górnym i dolnym pasek surówki o szerokości średnicy wałka. Półwałki powinny być oszlifowane i zapoliturowane lub barwione farbą odporną na działanie wody.
 Do półwałka umocowujemy za pomocą tasiemek 2 kółka do zawieszenia. Końce tasiemek długości około 30 cm służą do zawiązywania mapy po zwinięciu. Z cienkiej ceraty lub kaliko przycinamy podłużny pas szerokości 30 cm, o długości równej górnemu brzegowi mapy. Pas ten przyklejamy klejem do półwałka na całej długości. Jest to tzw. fartuch chroniący zwiniętą mapę przed uszkodzeniem. Na fartuch przyklejamy brzeg surówki znajdujący się na górze mapy. Między samą mapą a wałkiem należy zostawić 3 milimetrową odległość. Drugi półwałek posmarowany klejem przykładamy na wierzch i przybijamy gwoździami bez łebków. Na dole mapy chwytamy brzeg surówki między dwa półwałki. Całość zwijamy mapą do środka, zaczynając od dołu.

 


 

Mapy składające się z kilku arkuszy przed przyklejeniem przycinamy tak, aby zachodziły na siebie po 2 mm, nie zasłaniając druku. Kleić zaczynamy od środka ku bokom. Jeżeli kupiona mapa była sklejona z kilku części, trzeba je rozkleić i każdą część przyklejać na surówkę osobno. Przy smarowaniu należy zwracać uwagę, aby wszystkie arkusze były jednakowo zwilżane. Zapewnia to równomierne rozciągnięcie się papieru i umożliwia dokładne dopasowanie rysunku.
 Mapy składane obcina się, zostawiając dookoła biały margines. Mapy mają czasem kształt trapezu. Przycinając je do prostokąta, pozostawiamy margines w najwęższych miejscach szerokości 10 mm. Następnie całość rozcinamy na 4, 6, 8, lub więcej części, zależnie od żądanego formatu. Przy klejeniu pomiędzy odcinkami mapy pozostawiamy odstępy 1, 2 lub 3 mm, w zależności od grubości materiału i papieru oraz ilości zbiegających się załamań. Załamanie wzdłuż całej mapy dajemy węższe, a załamanie, które obejmuje więcej warstw, musi być szersze.
 Po wysuszeniu mapy, przycięciu i zalamowaniu przez podwinięcie brzegów surówki składamy mapę, a na wierzchu naklejamy drukowany tytuł i legendę. Wykończoną mapę kładziemy między tektury oraz deski i obciążamy.

 

 

 

 

      Naklejanie fotografii
 Specyfika materiałów fotograficznych przysparza wielu kłopotów introligatorom. Podłoże z papierów celulozowych odznacza się dużym kurczeniem się podczas schnięcia. Emulsja jest bardzo czuła na wilgoć i uszkodzenia mechaniczne. Papiery formatowe cięte fabrycznie nie zawsze mają zachowane kąty proste. Papier z roli ma tendencję do zwijania się. Wykonanie odbitek wymaga moczenia papieru, co powoduje dodatkowo falowanie się brzegów. Do naklejania fotografii można używać różnych klejów. Klej musi być dość rzadki, aby pędzel nie zostawiał smug na powierzchni zdjęcia. Naklejone fotografie zawsze należy rozkładać do przeschnięcia na powietrzu, a po godzinie suszyć między tekturami. Formaty duże kleimy klajstrem. Suszenie ma tu jeszcze większe znaczenie niż przy użyciu kleju. Położone na stosie fotografie wybłyszczone matowieją, a emulsja może przykleić się do położonej na niej tektury. Fotografie klejone klajstrem podczas przechowywania w pomieszczeniu wilgotnym pokrywają się pleśnią.
 Kleju C 20 używa się do wszystkich formatów. Stwarza on błonę bardzo elastyczną. Klej biurowy ze względu na kruchość błony i trudności przy smarowaniu większych płaszczyzn nie jest stosowany w introligatorstwie.
 Kleje są rozcieńczone wodą. Posmarowany papier chłonąc wilgoć rozszerza się, a przy schnięciu kurczy skręcając podłoże, do którego był przyklejony. Stwarza to konieczność podklejania (kaszerowania) na drugiej stronie mocnego papieru lub zwilżania kartonu przed naklejaniem zdjęcia. Wszystkie fotografie do naklejania powinny być dokładnie wysuszone. W introligatorni stosuje się nawilżanie dużych matowych powiększeń, ale bezpośrednie zwilżanie przed naklejaniem gwarantuje równomierne rozciągnięcie się papieru, gdy mokre zdjęcia otrzymane z laboratorium mają brzegi już podeschnięte.

Naklejanie zdjęć w albumach. Odbitki fotograficzne należy przyciąć pod kątem prostym. Przy jasnym kartonie obcinamy białe lamówki. Materiał fotograficzny jest różno kierunkowy i przy naklejaniu zdjęć całą powierzchnią wichruje podłoże we wszystkich kierunkach. Skutki kurczenia się fotografii można w dużym stopniu złagodzić, wkładając uprzednio karton, na którym je naklejamy, między wilgotne bibuły. Odpowiednio nawilżone kartony po naklejeniu zdjęć kurczą się wraz z nimi równomiernie. Fotografie możemy naklejać brzegami bocznymi lub górnymi w zależności od kierunku włókien, smarując klejem na szerokość 3 mm. Smarowanie dokoła marszczy papier i powoduje powstawanie wypukłej "poduszki". Przy wklejaniu do cienkich kart ksiąg pamiątkowych do bocznych brzegów fotografii przyklejamy wąskie paseczki peluru, wystające brzegi pasków załamujemy pod zdjęcie i przyklejamy na oznaczone miejsce. Ten sposób nazywa się przyklejaniem na zaginkę. Stosowany jest często przy czasowej ekspozycji, do umieszczania fotografii w passe-partout i książkach.
Umieszczenie zdjęć w albumach znacznie ułatwia makieta z numeracją stron i fotografii. Pierwsza i ostatnia karta powinna pozostać nie zapełniona. Następne karty powinno się w zasadzie kleić po jednej stronie. Miejsca przyklejenia fotografii zaznacza się lekko w dwóch rogach przy długim boku. Przy powtarzającym się układzie posługujemy się szablonem przykładanym do górnego brzegu.


Naklejanie wystawiennicze fotografii. Ekspozycje fotografii wykonuje się przez podanie ich w passe-partout; naklejonych na tektury lub specjalnie wykonane drewniane plansze. Na passe-partout używa się białego kartonu. Na przedniej stronie załamanego arkusza zaznaczamy miejsce umieszczenia fotografii w celu wycięcia okienka. Okienko musi być mniejsze od formatu zdjęcia o 5 mm, aby przytrzymywało jego brzegi. Na podkładzie z białej tektury, przy .użyciu noża i linii wycinamy ręcznie okienko. Do tylnej strony fotografii przyklejamy zaginkę z peluru lub podgumowanej papierowej taśmy. Podkładając fotografię w wycięte okienko, odznaczamy miejsce ułożenia i przyklejamy zapinkę do tylnej strony załamanego kartonu.
Drugim sposobem ekspozycji jest przyklejanie zdjęć na białą fakturę. Fotografie przykleja się klejem a podkleja klajstrem. Kolejność klejenia jest zależna od siły ściągającej fotografie i papieru na podklejenie. Naklejamy najpierw papier słabszy. Kierunek włókien fotografii i papieru powinien być jednakowy i prostopadły do kierunku włókien tektury. .Po przyklejeniu fotografię prasuje się między tekturami przez mocne krótkie przyciśnięcie i suszy.
Plansze z fotografiami przycina się w krajarce jednonożowej. Uzyskane w krajarce lekkie wygięcie krawędzi zapobiega odkruszaniu się brzegu emulsji. Zawieszki należy wykonać z samych tasiemek, gdyż metalowe kółka odgniatają fotografie przy transporcie.

 

Albumy


Albumy wykonujemy z kartonów lub grubych papierów czerpanych. Najodpowiedniejszym kolorem jest brązowy lub szary. Format i ilość kart są zależne od przeznaczenia. Typowe popularne albumy zawierają 30 kart ułożonych poziomo o wymiarach 25 X 35 lub 35 X 50 cm .
Przy krojeniu kartonu należy pamiętać o kierunku włókien, który powinien być równoległy do grzbietu. Równolegle do brzegu grzbietowego kart; w odległości 20 mm od niego, wykonujemy kilka rowkowań (tzw. big) na maszynie bigówce. Odległość miedzy rowkami od 3 do 5 mm. Szerokość całego rowkowania musi być większa od grubości albumu. Do listewki pozostawionej przy grzbiecie arkusza przykleja się punktami kleju nieco wyższe paseczki kartonu. Za pomocą szablonu z preszpanu dziurkaczem 5-milimetrowym wycinamy dziurki przy grzbiecie. Jako podkład używa się płytkę ołowianą lub tekturę makulaturową twardą. Praktykowane wklejanie przekładek z mało przejrzystej kruchej kalki technicznej jest niecelowe. W krótkim czasie ulegają one zniszczeniu i wyglądają nieestetycznie.

 


Okładki przycinamy z szarej makulaturowej tektury oklejonej z obu stron. Wysokość tektur jest większa od albumu o 10 mm, szerokość równa długości kart albumu. Tektury przecinamy w odległości 20 mm od grzbietu, otrzymując listewkę przy grzbietową i okładziny właściwe. Grzbietówkę przycinamy z cienkiej szarej tektury o wysokości okładek i szerokości równej grzbietowi albumu łącznie z okładkami. Wymiary płótna muszą uwzględniać odstępy pomiędzy listewkami, półtoracentymetrowe podwinięcia wokół okładki.
 Na posmarowane płótno nakładamy z lewej strony okładzinę, pozostawiając z trzech stron równe podwinięcie. W odległości ram przyklejamy listewkę przygrzbietową. Odstęp pomiędzy grzbietówką a listwami równa się grubości dwóch tektur, z których została wykonana grzbietówka. Po przyklejeniu grzbietówki nakładamy na płótno drugą listewkę i okładzinę. Podwinięcia przyklejamy za pomocą papieru, a następnie wciskamy głęboko w odstępy między listwy i okładziny. Rogi mogą być proste lub okrągłe. Grzbiet okładki wyklejamy od wewnątrz płótnem, z którego zrobiona została okładka. Pasek płótna musi przykryć grzbietówkę, listewki i po wgłębieniu w odstęp między listwami a okładzinami zachodzić na nie 15 mm. Okładziny podklejamy papierem dochodzącym do podwinięć, a po wyschnięciu przyklejamy lusterka z kartonu albumowego. W zależności od rodzaju użytego płótna i jego siły przy kurczeniu się podczas schnięcia do podklejania używamy klajstru lub kleju. Papier smarowany klajstrem więcej ściąga okładkę niż przy użyciu kleju. Karton przyklejamy zawsze klejem kostnym.
 W listewkach wyschniętej między tekturami okładki wycinamy dziurki wg poprzednio używanego szablonu. Po włożeniu kart w okładkę skręcamy całość mosiężnymi śrubami. Wiązanie albumu jedwabnym sznurkiem lub podwójnie branym sutaszem wymaga dużego smaku.


Przy albumie, w którym nie przewiduje się wymiany kart, nie wybija się dziurek. Zrównane karty zbija się gwoździami wbijanymi w odległości 10 mm od grzbietu. Do pierwszej i ostatniej karty dokleja się 6 centymetrowy pasek płótna zwany falcem i 2 centymetrową listewkę z tektury, umacniając je gwoździami. Okładki w grzbiecie nie wyklejamy. Grzbiet bloku albumu i listewki tekturowe smarujemy klejem kostnym i całość wklejamy w grzbiet okładki. Między przyklejoną do bloku listwę okładki a okładzinę wsuwamy tekturę. Po takim przygotowaniu smarujemy klejem falc i przyklejamy go do wewnętrznej strony okładziny, przycierając dokładnie do krawędzi listwy i okładki. Nożem regulujemy szerokość podwinięć i falcu, a następnie przyklejamy lusterko z kartonu.
 Do albumów uzupełnianych kartami na bieżąco wykonujemy dwie osobne okładki, łącząc okładziny tylko z listewkami. Wymieniane grzbiety z coraz szerszą grzbietówką są połączone płótnem z cienkimi listewkami. Śruby zakłada się kolejno przez listwę okładki, listewkę grzbietu, karty albumu, listewkę grzbietu i okładki.
 Okładki ozdobne wykonuje się ze sklejonych tektur, dla uzyskania odpowiedniej grubości. Dwie tektury skleja się tymi samymi stronami do siebie ("od wału'') obie zgodnie z kierunkiem włókien. Przy sklejaniu trzech tektur środkowa powinna mieć poprzeczny kierunek włókien. Tektury ręcznie przycięte na format fazuje się z czterech stron przed odcięciem listwy przygrzbietowej. Faza powinna być prosta, ścinająca krawędź okładek z trzech stron do 1/3 a przy grzbiecie do 2/3 grubości. Po sfazowaniu nożem i wygładzeniu papierem szklistym odcinamy listwy. Aby płótno nie pękało w przegubie przy otwieraniu, końce listewek przygrzbietowych i brzeg okładziny przy dolnej i górnej krawędzi ścinamy ukośnie przy przegubie okładki. Dwumilimetrowe ścięcie przy krawędziach zanika w przegubie w odległości 10 mm od brzegu.

 

Skoroszyt jest rodzajem teczki bez klapek. Przy specjalnym rowkowaniu grzbietu uzyskujemy przez załamanie go do środka podwójną listewkę zszywaną drutem na blokówce. W listewce tej wycinamy dwie dziurki maszyną do dziurkowania. Przez dziurki przesuwamy wąski pasek z miękkiego metalu, na który będą nakładane dziurkowane akta. Na wierzch akt zakłada się dziurkowaną blaszkę metalową.

Teczka do akt
 Wykonuje się z kartonu skoroszytowego. Teczka składa się z wierzchu rowkowanego (bigowanego) grzbietu, tyłu, drugiego rowkowanego grzbietu i klapki zakładanej do środka. Wszystkie te części wykonane są z jednego kawałka kartonu o pionowym kierunku włókien. Do dolnego i górnego brzegu tyłu po wewnętrznej stronie teczki przykleja się klapki. Wymiary wierzchu i tyłu muszą być o dwa centymetry większe od formatu A4. Szerokość rowkowań grzbietów teczki i przyklejonych klapek jest równa trzem centymetrom. Przyklejane klapki składają się z listewki do przyklejania szerokości 2 cm, rowkowanego grzbietu i właściwej klapki szerokości 7 cm.
 Po przykrojeniu kartonu grzbiet teczki i klapki rowkujemy na bigówce. Przyklejamy je przy górnym i dolnym brzegu równo z pierwszym rowkiem. W wierzchu i tyle teczki, w połowie jej wysokości, a w odległości 2 cm od prawego brzegu wybijamy dziurkaczem 5-milimetrowe otwory. Przez dziurkę przeciągamy na wewnętrzną stronę teczki tasiemkę bawełnianą. Przewleczony koniec tasiemki (2 cm) przyklejamy i przykrywamy go, nakładając krążek kartonu. Długość tasiemek powinna być wystarczająca do związania teczki.

 

 

PUDEŁKA

Rozróżniamy 3 rodzaje pudełek: surowe, z nadrukiem i oklejane. W każdym z tych rodzajów spotyka się pudełka o rozmaitej konstrukcji. Mogą być pudełka bez przykryw, z przykrywami, z wieczkami umocowanymi, wykonane z jednego kawałka, sklejane z oddzielnych części itp.

Pudełka surowe
Pudełka surowe nie są poddawane żadnym zabiegom uszlachetniającym ich powierzchnię. Pudełka z nadrukiem wykonuje się z uprzednio drukowanego kartonu lub tektury. Napisy reklamowe i rysunki ozdabiają wówczas poszczególne boki. Pudełka oklejane otrzymuje się przez oklejanie powierzchni papierem lub płótnem introligatorskim. Zadaniem oklejania jest podniesienie estetyki opakowania, wzmocnienie konstrukcji, ew. ochrona przed wilgocią.

 


Wykonanie pudełek obejmuje następujące czynności:
 1) wycięcie wykroju pudełka,
 2) rowkowanie lub nacinanie ułatwiające zagięcie części,
 3) zmontowanie.
 W zależności od kształtu pakowanej zawartości wykonujemy rozmaite wykroje pudełek. Wykrojem nazywamy wycięty kawałek kartonu o kształtach płasko rozłożonego pudełka. Oprócz zasadniczych elementów, jakimi są boki, spód i wierzch, wykrój może uwzględniać zakładki służące do sklejania ze sobą boków lub wsuwania ich w głąb pudełka. Rysunki wykrojów są oparte na siatce geometrycznej. Poszczególne elementy pudełka są zarysowane liniami przerywanymi, w których następuje zagięcie kartonu przy składaniu, lub liniami ciągłymi, które wskazują całkowite przecięcie surowca. Najbardziej rozpowszechnioną formą kartonaży są pudełka składane.

 

 

 

 Na poniższym rysunku są pokazane dwa wykroje jednakowego jednoczęściowego pudełka składanego. Elementy oznaczone literami A stanowią boki. Zakładkę przykleja się do boku A1. Bezpośrednio przed napełnieniem pudełka zagina się klapki C, które podtrzymują zamykające wierzch i spód klapki B. Klapki B mają skrzydełko wsuwane do wewnątrz pudełka. Różnica wykrojów polega na wykorzystaniu surowca. Przy stosowaniu wykroju przedstawionego na rys. b można uzyskać oszczędność dochodzącą do 25%.

 

 


 

Pudełka cylindryczne wykonuje się przez nawiniecie na walec kilku warstw kartonu. Kierunek włókien kartonu musi iść wzdłuż długości tuby. Pudełka te skleja się klejem. Smarując wewnętrzną stronę kartonu zostawiamy nie posmarowany początek o szerokości obwodu wałka. Przy pracach galanteryjnych część tę wyklejamy uprzednio białym papierem. Nawijanie musi być ścisłe, a następnie dobrze przytarte, aby uzyskane tuby miały jednakową średnicę. Na tubę nakłada się dwa wieczka wytłaczane na balansówkach, z których jedno zostaje od razu przyklejone, a drugie banderolowane przy pakowaniu zawartości. Do kosmetyków są wyrabiane pudełka okrągłe lub owalne, z wieczkiem nakładanym na wystającą ze spodu szyjkę. Do cylindra wkłada się dopasowaną szyjkę sklejoną na wałku o mniejszej od cylindra średnicy. Całość nakłada się na metalowy wkład w maszynie i wkłada wycięte uprzednio okrągłe denko (krążek tektury). Przy pokrywkach denko o średnicy cylindra nakłada się na wierzch krawędzi, nakleja papier zachodzący na boki i dopiero wtedy zawija.
 
 Pudełka oklejane
 Na boki pudełka tniemy z tektury podklejonej od środka białym papierem prostokąt o wielkości dna z dodanymi bokami. Po zewnętrznej stronie nacinamy tekturę (rycujemy) w miejscach zgięć. Po załamaniu boków lamujemy je paskami papieru, podwijając go do środka i na dno. Wierzch pudełka wykonujemy tak samo, zmniejszając jedynie wysokość boków. Arkusz tektury podłużnej o długości równej czterem bokom pudełka plus 1 cm nacinamy poprzecznie w 4 miejscach i rozcinamy na pasy równe wysokości pudełka. Otrzymane pasy będą wklejone do spodu jako szyjka, na którą zakłada się wieczko. Nacięcia poprzeczne muszą być w takiej odległości, aby załamany pasek ściśle przylegał do brzegów spodu pudełka. Szyjkę sklejamy na zakład 1 centymetrowy. Przed rozcięciem pasków na szyjki dobrze jest sfazować tekturę w miejscach przyszłego sklejania. Sklejoną szyjkę lamujemy od strony zewnętrznej podwijając papier do środka. Szyjkę można łączyć na styk w jednym z rogów pudełka. W tym przypadku nacina się ją w trzech miejscach. Oklejoną szyjkę przyklejamy na klej do spodu pudełka. Nakładamy na nią wierzch i łączymy spód z wierzchem, naklejając pasek papieru zachodzący na denko i pokrywę. Jako wykończenie na wierzch naklejamy kolorową etykietę, a spód wyklejamy białym papierem. Przy solidniejszym wykonaniu spód i wierzch pudełka okleja się z trzech stron płótnem. Po zestawieniu obu części nie sklejone brzegi łączy się jednym kawałkiem płótna zachodzącego na wierzch i denko. Po otworzeniu pudełka i ustawieniu krawędzi złączonych brzegów na jednakowe j wysokości nakleja się pasek płótna, tzw. "szarnierkę", na obie krawędzie i wewnętrzne boki obu części pudełka. Po takim wzmocnieniu konstrukcji pudełka wkleja się do środka oklejoną szyjkę.

 



Pudełka z wystającym kantem. Do tektury stanowiącej dno pudełka przykleja się krawędzią boki uformowane z jednego paska tektury rowkowanej na rogach i sklejonej na jednym boku . Zamiast oddzielnych boków można użyć tekturkę z załamanymi bokami i wyciętymi rogami. Brzegi spodu muszą wystawać 2-3 mm. Paskami papieru lamujemy krawędzie spodów, przyklejając podwinięcie do boków i pod spód tektury, uzyskując wzmocnienie połączenia spodu z bokami. Następnie paskami lamujemy boki dookoła, podwijając papier do wnętrza pudełka. Wieczko robimy podobnie o takich wymiarach, aby można je było nałożyć na spód lub o tych samych wymiarach, jeżeli ma być połączone na grzbiecie ze spodem, przy czym do pudełka wklejamy szyjkę. Boki owalnych pudełek formujemy na klockach z drewna. Do denek przykleja się je również za pomocą klocków.. Dalszy ciąg pracy podobny do poprzednich, jedynie paski do lamowania kantów muszą być przycięte z surowca krojonego poprzecznie. Dna i wierzchy pudełek galanteryjnych uwypukla się ku górze. Spód i wierzch łączy się paskiem z zewnątrz i szarnierką wewnątrz pudełka . Do pudełek, po włożeniu szyjek, wkleja się tekturowe podstawki z wycięciami na umieszczone przedmioty. Podstawki te mogą być obciągane pluszem, jedwabiem i innymi materiałami. Wierzch pudełka wykleja się poduszeczką wykonaną z kartonu i obleczonej identycznym materiałem. Dookoła wkładki tuż przy bokach przykleja się dla wykończenia jedwabny sznurek.

 



Pudełka okrągłe i owalne dwuczęściowe. Na okrągłe denko przykleja się wykonaną na klocku obręcz stanowiącą boki pudełka. Łączenie wzmacnia się przez oklejenie kantu poprzecznie przykrojonym papierem lub płótnem. Obręcz okleja się papierem podwijanym do wnętrza pudełka. Na dno od spodu przykleja się mocny papier. Przed wycięciem dna i przycięciem obręczy podkleja się ich wewnętrzną stronę papierem - satyną. Przykrywę wykonuje się identycznie, stosując obręcz szerszą, obejmującą boki spodu. Wysokość boków obu części oraz rozmiary okrągłych denek muszą być jednakowe. Na pokrywie naklejamy etykietę lub ozdobny druk reklamowy.
 
 Pudełka klejone z oddzielnych kawałków. Wszystkie części pudełka wykonujemy z dwóch rodzajów tektur. Sklejamy je z tektury białej od strony wewnętrznej i szarej od strony zewnętrznej pudełka. Biała tektura zapobiega wichrowaniu się, a szara zapewnia wytrzymałość. Na dno i wierzch pudełka kroimy dwa jednakowe kawałki białej tektury. Przyklejamy je klejem kostnym do kawałków tektury szarej. Brzegi tektury szarej muszą wystawać z czterech stron spod tektury białej. Szerokość krawędzi równa się grubości tektury szarej. na boki kroimy paski tektury białej i szersze od nich o grubość tektury białej, paski tektury szarej. Długość pasków jest następująca: biała tektura na bok długi równa długości białej tektury dna - szara tektura na bok długi równa długości szarej tektury dna - biała tektura na bok krótki równa szerokości białej tektury dna po odjęciu 2 grubości tektury białej - szara tektura na bok krótki równa szerokości białej tektury dna. Krojąc paski na boki przyklejane do spodu, możemy kroić paski na boki przyklejane do wieczka. Paski będą identycznej długości co wymiary boków dna, a jedynie szerokość ich ulegnie zmniejszeniu. Sklejając boki ż dwóch tektur równamy krawędzie górne. Krawędź dolna tektury szarej wystaje na grubość tektury białej. Krawędzie boczne tektury szarej wystają u boków długich na grubość tektury szarej, a u boków krótkich na grubość tektury białej. Sklejone boki zaprasowujemy lekko, aby nie zgnieść i nie zmniejszyć grubości tektur. Montując pudełko, smarujemy dolne krawędzie boków długich i przyklejamy je do spodu i wieczka. U boków krótkich smarujemy krawędzie dolne i boczne, a następnie wstawiamy je, dokładnie wpasowując do dna i boków długich. Pudełko pozostawiamy do wyschnięcia pod obciążoną deską. Obleczenie pudełka może polegać na lamowaniu krawędzi pudełka paskami płótna i naklejaniu lusterek papierowych na boki lub na oklejaniu boków paskiem płótna. Oklejamy trzy boki, podwijając płótno do środka pudełka i na dno lub wieczko. Pasek płótna naklejamy na czwarte boki, łącząc je ze sobą. Po otworzeniu pudełka wklejamy szarnierkę wzmacniając połączenie od środka. Wnętrze pudełka wykleja .się kawałkami papieru. Najpierw wyklejamy boki długie. Papier odsunięty od krawędzi na 3 mm musi zachodzić na dno i boki krótkie co najmniej 1/2 cm. Papier w głębi pudełka będzie się marszczył przy narożnikach. Aby tego uniknąć, w miejscach tych musimy go uprzednio załamać i nadciąć nożyczkami. Następnie wyklejamy boki krótkie, przy czym papier jest krótszy od boku krótkiego o 2 mm, a na dno zachodzi jak papier poprzedni. Na zakończenie wyklejamy dno i wieczko papierem o formacie nieco mniejszym, aby nie zachodził na boki. Na wierzch i spód naklejamy lusterka.

 



Po opanowaniu technologii zasadniczych typów pudelek i opakowań można wykonać najbardziej skomplikowane modele.

 

FUTERAŁY


Zadaniem futerału jest ochrona oprawy książki przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Rozróżniamy dwa zasadnicze typy: futerały wsuwane i rozkładane.


Futerał kartonowy wsuwany jest, najprostszy i najczęściej stosowany. Karton jest cięty, a następnie rowkowany. Po złożeniu szyje się go klamerkami z drutu lub skleja górne i dolne brzegi klejem.
Do wykonania futerału oklejanego cienką tekturą podklejamy białym papierem po stronie dawanej do środka. Książkę wymierza się paskami kartonu. Do wysokości książki należy dodać 2 mm, a do grubości 1 mm. W szerokości uwzględnia się szerokość okładzin i wyokrąglenia grzbietu. Jedną stronę wykroju odmierzamy wg zaznaczeń na miarce, po drugiej stronie wysokość powiększamy z obu stron o grubość użytego na futerał surowca. Załamania nacinamy do połowy grubości tektury po stronie nie podklejonej. przy grzbiecie wycinamy trójkąty, z których zrywamy połowę grubości tektury. Górny i dolny brzeg sklejamy klejem kostnym, wkładając trójkąty między listewki. Przycieramy kostką po nałożeniu futerału na umocowaną przy stole drewnianą listwę.

 


Futerał okleja się różnymi sposobami. Najprostszym jest oklejenie trzech boków paskiem płótna, którego podwinięcia zachodzą na płaszczyzny boczne i w głąb futerału na szerokość 1/2 cm. Boki oklejamy lusterkami zawijanymi z jednej strony do wnętrza pudełka. Podwinięcia wewnętrzne muszą być wykonane równo i czysto. Dla łatwiejszego wyjmowania książki zamiast wycięć na bokach można zastosować jedwabną wstążkę. Jeden koniec wstążki wklejamy pod brzeg wewnętrznego podwinięcia jednego z boków. Tasiemkę dajemy dostatecznie długą, aby puszczona luzem w głąb futerału otaczała książkę i wychodziła na zewnątrz po drugiej stronie.

 


Podobny futerał można wykonać z tektury grubej. W tym przypadku oba boki i tył dajemy z jednego kawałka, a górę i dół wklejamy po jego załamaniu. Wstawiane góra i dół są sklejane z dwóch rodzajów tektur. Do cennych książek futerał wsuwany wykonujemy z oddzielnych boków i przyklejanych z trzech stron podwójnych ścianek. Wewnątrz, na tylnej ściance, można zawiesić tekturkę połączoną skórą z wysuwaną podkładką, na której stawiamy książkę. Pociągając za wystający z futerału skórzany języczek z okładki, wyciągamy ją z futerału razem z książką. Futerały tego typu, lamowane skórą i oklejane ręcznie barwionymi papierami, muszą być niezwykle starannie wymierzone i opracowane w najdrobniejszych szczegółach. Grubość skóry czy papieru może zaważyć na końcowym wyniku pracy.

 

 

Futerał rozkładany jest stosowany 'przy dużych formatach książek, zbiorach grafiki itp. Wykonuje się go techniką podobną do stosowanej przy pudełkach z oddzielnych kawałków. Do podwójnego dna i wierzchu przykleja się trzy boki. Wierzch musi mieć format większy, aby przy zamykaniu futerału obejmował dolną jego część Wysokość boków jest jednakowa. Po nałożeniu w stanie surowym w wierzchu na spód wymierzamy grzbiet. Szerokość szarej tektury musi być nieco mniejsza od wysokości boków futerału. Do szarej tektury grzbietowej przyklejamy po wewnętrznej  stronie białą tekturę, która będzie podtrzymywała krawędzie przygrzbietowe zamkniętego pudełka. Szerokość białej tektury nieco mniejsza od odległości między wewnętrznymi tekturami dna i wierzchu. Długość białej tektury mniejsza o 3 mm od odległości między przeciwległymi bokami spodu przy czwartej krawędzi, do której nie przyklejaliśmy boku. Sklejone części futerału należy oszlifować papierem szklistym na krawędziach i miejscach sklejania.
 Oklejanie futerału rozkładanego jest bardzo skomplikowane. Jednym ze sposobów jest oklejanie paskiem płótna trzech boków każdej części. Grzbiet przykleja się do paska płótna, którego boki zachodzą na wierzch i spód pudełka, a podwinięcia przy końcach grzbietu są przyklejane do wewnątrz spodu i wierzchu. Następnie wykleja się grzbiet wewnątrz pudełka, okleja płótnem płaszczyzny zewnętrzne i wykleja papierem wnętrze pudełka. Futerał rozkładany można okleić jednym kawałkiem płótna. Płótno musi być dostatecznie duże, aby zachodziło na boki i mogło być podwijanej do wnętrza pudełka. Przy podwijaniu grzbietu płótno musimy rozciąć. Rozcięcia wypadają na płaszczyznach bocznych spadu i wierzchu. Na skutek rozcięcia zabraknie nam materiału na obleczenie krawędzi boków przy grzbiecie. Części te należy okleić kawałkami płótna przed oklejaniem całości.

 

 

Strona Główna | Historia | Materiały | Narzędzia i Maszyny | Technologia | Wyklejki | Szycie | Oprawy | Złocenia | Galanteria  | Ściąga | Słownik | Księga Gości

Jeśli masz pytania lub uwagi, napisz do administratora witryny.

Copyright 2009 IntroBook J.G.